Κάτω Γραμματικό - Άνω Γραμματικό

Το όνομα του χωριού οφείλεται στην περιπέτεια του γραμματέα του χωριού (τον γραμματικό όπως τον έλεγαν τότε) κατά την Τουρκοκρατία. Στο χωρίο λοιπόν, κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, κατοικούσε ένας μπέης. Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκου του χωριού η κόρη του μπέη, ερωτεύτηκε σφόδρα τον «γραμματικό» και ήθελε να τον παντρευτεί. Η άρνησή του τον οδήγησε στην κρεμάλα, στον κεντρικό πλάτανο του Γραμματικό ο οποίος μάλιστα ζει ακόμη παρ’όλο που έχει καεί ήδη δύο φορές…

Το Κ. Γραμματικό δέχτηκε πρόσφυγες από τον Πόντο, οι οποίοι μετά την καραντίνα στο Καραμπουρνού, -αφού πρώτα πήγαν στα Γιαννιτσά όπου το κλίμα ήταν πολύ υγρό και πέρασαν από το Φούφο της Πτολεμαϊδας -κατέληξαν σ’αυτό γιατί το κλίμα  του έμοιαζε με το κλίμα των χωριών που αυτοί εγκατέλειψαν (1923-1924).

Το 1923 ο μουσουλμανικός πληθυσμός ήταν 510 άτομα και στη απογραφή του 1928 , 186 άτομα προσφυγικός πληθυσμός προερχόμενος από τον Πόντο και τη Μ. Ασία (27 οικογένειες και 31 οικογένειες αντίστοιχα)

Στο Κ. Γραμματικό μπορεί να δει κανείς δύο «μνημεία».

Το πρώτο είναι ένας μεταβυζαντινός μισογκρεμισμένος Πύργος. Λέγεται ότι υπήρξε τριώροφο φυλάκιο συνόρων του τότε Νομού . Σήμερα σώζεται μόνο ένα χαμηλό τμήμα το οποίο βρίσκεται ανάμεσα σε φυλλωσιές ποωδών με κανενός είδους σημάδι ότι υπήρξε κάτι σημαντικό. Το μόνο που μαρτυράει την ύπαρξή του (σήμερα…) είναι μια ταμπελίτσα που αναφέρει ότι –όντως- είναι ένας μεταβυζαντινός πύργος .

Ό,τι απέμεινε από τον μεταβυζαντινό πύργο

Κατά τη διάρκεια μιας  περιήγησης μαζί με έναν κάτοικο γνώστη, μπορεί κανείς να «δει» το σημείο που βρισκόταν το τουρκικό τζαμί, καθώς και το τουρκικό σχολείο-πίσω από τον μεταβυζαντινό πύργο. Σήμερα κανένα από τα παραπάνω δε σώζεται. Το δεύτερο μνημείο που μπορεί κάποιος να επισκεφθεί και το οποίο είναι πραγματικά υπέροχο και άξιο θαυμασμού, είναι το εκκλησάκι του Αγ. Γεωργίου ηλικίας επτακοσίων πενήντα ετών.

 

Πραγματικά εγκαταλελειμμένο στην μοίρα του, με εμφανείς τις επεμβάσεις  των τουρκικών χεριών σε πολλά σημεία  του αφού έχουν σοβατιστεί αγιογραφίες απίστευτης αξίας. Οι αρχαιολόγοι που επισκέφτηκαν-γιατί περί επισκέψεως πρόκειται- το εκκλησάκι, απλώς κάλυψαν τις αγιογραφίες που είναι ακόμη άθικτες, με ειδικές γάζες και δεν επανήλθαν ποτέ, για κανενός είδους επέμβαση.

Όμως το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η στέγη που σκεπάζει όσο μπορεί το εκκλησάκι και φυλάσσει όσο μπορεί την περιουσία που βρίσκεται από κάτω της, φαίνεται πως δεν είναι καθόλου αρκετή.

Κι αυτό γιατί πολλά σε πολλά σημεία είναι τρύπια και έτσι τα καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν και την κατάσταση του μικρού αυτού θησαυρού. Η αυτοσυντήρηση φαίνεται πως είναι αδύνατη, οπότε ειδικά τα νερά της βροχής γλύφουν πάνω στους τοίχους και σιγά σιγά καταστρέφουν τις υπέροχες αγιογραφίες που έχουν ξεφύγει από τα χέρια των ιερόσυλων τούρκων.

 Το εκκλησάκι έχει επίσης συληθεί πολλές φορές  αφού λείπουν τα υπέροχα ξύλινα μανουάλια – κάποιο από αυτά μπορέσαμε ευτυχώς να δούμε- επιβλητικοί, ξύλινοι, χειροποίητοι πολυέλαιοι ακόμη και τα στασίδια. Ακόμη, έχουν καεί κάποια από τα υπάρχοντα αντικείμενα και αυτό διακρίνεται εύκολα. Όπως φαίνεται και στη παρακάτω εικόνα, το δάπεδο στο εσωτερικό της εκκλησίας είναι φυσικό και είναι χτισμένη πάνω σε βράχο…

Ανήμερα του Αγ. Γεωργίου γίνεται λειτουργία στην οποία μαζεύεται όλο το χωριό. Στο Κ. Γραμματικό γεννήθηκε  και ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως , Χρύσανθος το 1768. Η προτομή του υπάρχει τώρα μετά από αγώνα στη γενέτειρά του. Και αυτό γιατί πολύ, τον κατηγορήθηκε κυρίως εθνικόφρονες λόγω της βοήθειας που προσέφερε στους Βούλγαρους και Σλάβους. Κατά τον 19ο αιώνα και συγκεκριμένα το 1807 ίδρυσε Σχολή (ιερατική) στο Γραμματικό και την ημέρα της έναρξης της λειτουργίας της μετέβη ο ίδιος και τοποθέτησε  διευθυντή τον Ιερομόναχο τον Διονύσιο τον Προδρομίτη (περίφημο ελληνιστή).Προικοδότησε τη σχολή με δικό του κεφάλαιο και από τους τόκους του πληρώνονταν οι διδάσκοντες. Το Γραμματικό οφείλει την πνευματική αντίσταση, τους διανοούμενους άνδρες και την εθνική του δράση κατά τον 19ο αιώνα στη σχολή αυτή.

Ο ίδιος έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο στην προπαρασκευή του εθνικού αγώνα το 1821.

Το 1799 υπήρξε Μητροπολίτης Βέροιας, το 1811 Μητροπολίτης Σερρών και το 1824 (9/7/1824) Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Απεβίωσε εκτός του χωριού και το σπίτι στο οποίο έζησε τα παιδικά του χρόνια στο Γραμματικό, είναι τώρα μισογκρεμισμένο και εγκαταλελειμμένο.

Σήμερα, το Κ. Γραμματικό, σε υψόμετρο 850μ με 280 μόνιμους κατοίκους αρδεύεται από μια τεχνητή λίμνη 16μ βάθους. Ένα έργο που ξεκίνησε την Άνοιξη του 1998 και ολοκληρώθηκε το 2000 οπότε άρχισε και να λειτουργεί και να αρδεύει ικανοποιητικά το χωριό.

 

Tο 'Ανω Γραμματικό είναι ένα χωριό πέτρινο, κτισμένο στα υψίπεδα του Bερμίου. H ομορφιά του φυσικού τοπίου εκεί είναι απαράμιλλη. Tο καλοκαίρι μπορεί κανείς να περιηγηθεί στα λίγα σπίτια του και να φάει στο παραδοσιακό ταβερνάκι. Tο 'Ανω Γραμματικό κάηκε στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να το ξαναχτίσουν. Aπό το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου σώζεται το κτίριο του σχολείου και ορισμένες κατοικίες. Tη δεκαετία του '60 το χωριό εγκαταλείφθηκε και από τότε ελάχιστοι κτηνοτρόφοι είναι οι μόνιμοι κάτοικοί του. 

Tους θερινούς μήνες αυξάνεται η κινητικότητα, γιατί πολλοί ανακατασκεύασαν τα σπίτια τους και τα χρησιμοποιούν ως θερινές κατοικίες, συνδυάζοντας έτσι την ηρεμία και την απόλαυση του φυσικού κάλλους του Bερμίου.

Το χωριό αυτό έχει προοπτική να αναδειχθεί σε τουριστικό προορισμό στα πρότυπα του Παλαιού Αγίου Αθανασίου Νομού Πέλλας, εφόσον υλοποιηθεί η οδός από το χιονοδρομικό κέντρο Βόρρα, Κάτω-Άνω Γραμματικό, 3-5 Πηγάδια, Σέλι. Η προτεινόμενη χάραξη της οδού αυτής σημειώνεται στο παρακάτω σκαρίφημα με πράσινο χρώμα.

Home Page