Χάρτης Προσανατολισμού - Ιστορία
Άρνισσα
Παλαιός & Νέος Άγιος Αθανάσιος
Χιονοδρομικό Κέντρο Βόρρας
Παναγίτσα
Άνω & Κάτω Γραμματικό
Παλαιά & Νέα Ξανθόγεια
Περαία

Η περιοχή

    Η πλωτή εγκατάσταση διοικητικά υπάγεται στο Δήμο Βεγορίτιδας, του Νομού Πέλλας, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Η περιοχή του Δήμου Βεγορίτιδας είναι ορεινή και ακριτική, στα σύνορα με την ΠΓΔΜ.

Ο Δήμος Βεγορίτιδας είναι ένας νεοσυσταθής Καπποδιστριακός Δήμος του Ν.Πέλλας, που ιδρύθηκε το 1998 και έχει πρωτεύουσα την Άρνισσα, μία κωμόπολη που εκτείνεται στις βορειοανατολικές όχθες της περίφημης λίμνης Βεγορίτιδος ή Οστρόβου. Διοικητικά υπάγεται στην επικράτεια της Ελλάδος, στην περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας και στον Νομό Πέλλης .

 

 Η πρωτεύουσά του απέχει περί τα 25 χλμ. δυτικά της Εδέσσης (πρωτεύουσα του Νομού Πέλλας). Εντός των γεωγραφικών ορίων του Δήμου περιλαμβάνονται τα δημοτικά διαμερίσματα Αγίου Αθανασίου, Αρνίσσης, Γραμματικού, Παναγίτσας, Περαίας. Οι οικισμοί που ανήκουν στα παραπάνω δημοτικά διαμερίσματα είναι οι εξής:

 

Άρνισσα, Παναγίτσα, Ζέρβη, ΠαλαιόΣ και ΝέοΣ Αγ. Αθανάσιοσ, Άνω και Κάτω Γραμματικό, Παλιά και Νέα Ξανθόγεια, δροσια, περαια, ΚΕΔΡΩΝΑ, ΠΑΤΗΜΑ.

 

Είναι ακριτικός Δήμος, καθώς απέχει μόλις 15 Km. από τα Βόρεια σύνορα της χώρας μας με την Π.Γ.Δ.Μ. κατ’ εξοχίν ορεινός και φτωχός, με λίγους κατοίκους οι οποίοι στερούνται οικονομικών πόρων για να λάβουν αναπτυξιακές πρωτοβουλίες στην περιοχή. Οι κρατικές επιχωρηγήσεις είναι ελάχιστες με συνέπεια ο Δήμος να μην έχει τη δυνάτοτητα να χρηματοδοτήσει μεγάλα έργα που χρειάζονται στην περιοχή. Βασικές υποδομές (όπως πχ αποχέτευση) λείπουν και υπάρχει αδυναμία για τη χρηματοδότηση της κατασκευής των.

 Η έκταση του Δήμου ανέρχεται περίπου στα 290 km2. Ο Δήμος Βεγορίτιδας βόρεια και δυτικά συνορεύει με τον Νομό Φλωρίνης, βορειοανατολικά με τον Δήμο Αριδαίας του Νομού Πέλλας, ανατολικά με το Δήμο Έδεσσας του Νομού Πέλλας, νότια με τον νομό Ημαθίας και νοτιοδυτικά με τον νομό Κοζάνης.

    Βασικό και καθοριστικό χαρακτηριστικό του Δήμου είναι ότι εντός των ορίων του περιέχεται το μεγαλύτερο μέρος (60% περίπου της συνολικής επιφάνειας) της λίμνης Βεγορίτιδας, της κάποτε μεγαλύτερης σε έκταση (45 km2 πλέον από 65 Km2  σε παλαιότερα χρόνια) και βάθος (περί τα 80μ. σε παλαιότερα χρόνια και περί τα 50μ. σήμερα) λίμνης στην Ελλάδα, με σημερινό περιεχόμενο περί τα 800.000.000 μ3 νερό. Υπάρχει όμως σημαντικό αρνητικό ισοζύγιο στις εισροές – εκροές υδάτων που μπορεί να φτάσει τα 100.000.000 μ3 ετησίως, με συνέπεια το συνεχή υποβιβασμό της στάθμης των υδάτων της λίμνης τα τελευταία χρόνια.

Ο πληθυσμός του Δήμου ανέρχεται σε 4073 εγγεγραμμένους κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 1991 με την εξής κατανομή:

 

Δ. Βεγορίτιδας

 

 


 

Δημ. Διαμέρισμα
(τέως ΟΤΑ)

Πληθυσμός
απογραφής 2001

Εκταση
σε στρέμματα

Αγίου Αθανασίου

644

57885

Αρνίσσης

1797

63028

Γραμματικού

308

60094

Παναγίτσας

1079

62533

Περαίας

352

46447


 

Στατιστικά Δ. Βεγορίτιδας

 

Πληθυσμός:

4180

 

Εκταση σε στρέμματα:

289987

Εδρα:

Αρνίσσης

 Γεωγραφικά, το ανάγλυφο του Δήμου χαρακτηρίζεται ως έντονο, καθώς βόρεια του Δήμου εκτείνεται ο ορεινός όγκος του Όρους Βόρρας (Καϊμακτσαλάν) και νότια αυτού ο ορεινός όγκος του Βερμίου. Οι κλίσεις του εδάφους είναι γενικά έντονες και προς διάφορες κατευθύνσεις με γεωμετρικά υψόμετρα από +450μ. εώς και +2500μ. περίπου. Στα κεντρικά περίπου του Δήμου (περιοχή Άρνισσας) και μεταξύ των δύο ορεινών όγκων (Βόρρας-Βέρμιο) το μέσο υψόμετρο χαμηλώνει στα 520μ. που αποτελεί και το μέσο υψόμετρο της επιφάνειας της λίμνης Βεγορίτιδας.

Η χλωρίδα και η πανίδα της περιοχής ποικίλλει και μπορεί να χαρακτηρισθεί πλούσια σε είδη, τα οποία είναι μερικές φορές και σπάνια. Ειδικότερα στην περιοχή του όρου Βόρρας έχουν εντοπισθεί περίπου 143 είδη σπάνιας χλωρίδας και 137 είδη σημαντικών πτηνών, γεγονότα που οδήγησαν την ένταξη της περιοχής στο πρόγραμμα περιβαλλοντικής προστασίας NATURA 2000 της ΕΕ (περιοχή με γεωγραφικές συντεταγμένες Ν 40’ 58’’ και Ε 21’ 51’’). Επίσης νοτίως προς την περιοχή του Βερμίου και σε υψόμετρο άνω των 1200 μ. συναντά κανείς δάση από οξιές, βελανιδιές και άλλα δέντρα τα οποία δίνουν εξαιρετική ομορφιά στην περιοχή. Σημειώνεται δε ότι τα Ευρωπαϊκά μονοπάτια μεγάλων διαδρομών Ε4&Ε6 διέρχονται οριακά το Δήμο (νοτιοδυτικά παραλίμνια για το Ε4 και βόρεια εντός του όρους Βόρας για το Ε6), δείγμα του ιδιαίτερου φυσικού κάλλους της περιοχής.

Επίσης εξαιρετικής σημασίας υδροβιότοπο αποτελεί και η περιοχή της λίμνης, που εντάσσεται και αυτή στη ζώνη προστασίας της NATURA 2000 και αποτελεί καταφύγιο θηραμάτων με τον  νόμο 177/75. Γεωλογικά  και σε μακροσκοπικό επίπεδο, το επιφανειακό στρώμα των πετρωμάτων αποτελείται από σκληρούς ασβεστόλιθους με λίγα επιφανειακά σημεία από αργυλικά στρώματα μέσης και χαμηλής συνεκτικότητας. Στην περιοχή της λίμνης παρατηρούνται διαστρώσεις από ιζηματογενή πετρώματα λόγω της προκαλούμενης από τις υδάτινες μάζες της λίμνης, διάβρωσης.

Οι Αναπτυξιακες Πρωτοβουλιες και οι Παραγωγικεσ Δραστηριοτητεσ στο Δημο. 

Λόγω του ιδιαίτερου φυσικού κάλλους της περιοχής, ως αναπτυξιακός στόχος του Δήμου έχει τεθεί η μετατροπή του σε πόλο έλξεως αγροτουριστών, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες. Ο βασικότερος χρηματοδοτικός φορέας είναι τα προγράμματα Leader I&II και ΟΠΑΑΧ της ΕΕ μέσω των οποίων χρηματοδοτούνται πρωτοβουλίες κατασκευής πρώτυπων αγροτουριστικών μονάδων στο Δήμο.Οι φυσικές ομορφιές που προβάλλονται ιδιαίτερα είναι η λίμνη Βεγορίτιδα και οι ορεινοί όγκοι που περιλαμβάνονται εντός των ορίων του Δήμου με τη σπάνια χλωρίδα και πανίδα που έχει αναπτυχθεί σε αυτούς. Στα πλαίσια αυτού του αναπτυξιακού στόχου, ιδιαίτερος λόγος πρέπει να γίνει για τη δημιουργία στα βόρεια σύνορα του Δήμου του χιονοδρομικού κέντρου Βόρρας – Καϊμακτσαλάν, το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο 2.524 μ. και λειτουργεί από το 1994. Αυτό το χιονοδρομικό κέντρο αποτελεί ίσως την μόνη σοβαρή αναπτυξιακή δραστηριότητα που έλαβε χώρα στην περιοχή του φτωχού Δήμου μας και που έχει δόσει μία προοπτική οικονομικής και ευρύτερης προόδου στους κατοίκους. Απέχει 22 km από την Άρνισσα, 45 km από την Έδεσσα και 140 Km περίπου από τη Θεσσαλονίκη. Είναι από τα πιο οργανωμένα στην Ελλάδα καθώς οι εγκαταστάσεις του χιονοδρομικού κέντρου - ένα συγκρότημα 1300m2 με 14 πίστες μήκους περίπου 12 km  και 6 lift - είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν  κάθε ανάγκη διαμονής, διατροφής και αναψυχής των χιλιάδων επισκεπτών με: ξενοδοχείο - εστιατόριο - καφετέρια - fast-food - bar - καταστήματα ενοικίασης και πώλησης ειδών ski - κατάστημα πώλησης τοπικών παραδοσιακών προιόντων - γραφείο τουριστικών πληροφοριών - ιατρείο.  To χιόνι διαρκεί από το Νοέμβριο μέχρι και τον Μαϊο, περίοδος που είναι από τις μεγαλύτερες για χιονοδρομικό κέντρο. Οι οδικές προσβάσεις στο χιονοδρομικό κέντρο διέρχονται μέσα από το Δήμο μας, γεγονός που έχει όδηγήσει σε μία ραγδαία αύξηση του χειμερινού τουρισμού στο Δήμο τα τελευταία χρόνια.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της προσέλευσης τουριστών αναφέρεται ότι το ισοδύναμο των κατοίκων κατά τους χειμερινούς μήνες (Σαββατοκύριακα – αργίες) μπορεί να φτάσει και τους 10.000 (από 5.000 μόνιμους περίπου) ενώ για την πρόβλεψη της εικοσαετίας θα φτάσει σίγουρα τους 13.000. Με αφορμή το πολυάριθμο των τουριστών και με τη χρηματοδοτική βοήθεια της Ε.Ε. (μέσω των προγραμμάτων ενίσχυσης του αγροτουρισμού LEADER I&II) η εικόνα του Δήμου έχει αλλάξει καθώς έχουν δημιουργηθεί πολλοί ξενώνες για τη φιλοξενία των επισκεπτών του χιονοδρομικού. Στον οικισμό του Παλαιού Αγ. Αθανασίου τα σπίτια έχουν μετατραπεί όλα σε παραδοσιακούς ξενώνες που παρέχουν όλες τις ανέσεις, ενώ και στην Παναγίτσα έχουν γίνει ανάλογες σημαντικές κινήσεις. Επιπρόσθετα λειτουργούν πολλά εστιατόρεια, κέντρα διασκεδάσεως, μικρά εμπορικά με τοπικά προϊόντα κλπ. Για να διατηρηθεί όμως αυτή η μαζικότητα στην προσέλευση τουριστών και η αναπτυξιακή πορεία, θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι αναπτυξιακές υποδομές στην περιοχή και συγκεκριμένα θα πρέπει να δημιουργηθέι το απαιτούμενο οδικό δίκτυο που θα εξασφαλίζει την πρόσβαση στα μέρη αυτά γρήγορα και οικονομικά σε επισκέπετες από περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία αλλά και σε όλους τους διερχόμενους την Εγνατία Οδό.

Βέβαια, οι κύριες απασχολήσεις των φτωχών κατοίκων, παραμένουν η καλλιέργεια της γης, η κτηνοτροφία και η αλιεία. Συγκεκριμένα για τις παραγωγικές δραστηριότητες και των τριών τομέων ισχύουν τα εξής:

 

πρωτογενησ τομεασ

Ιδιαίτερα ανεπτυγμένος είναι ο πρωτογενής τομέας της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της αλιείας με έμφαση στα δύο πρώτα. Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις υπολογίζονται σε 70 Km2 περίπου για το σύνολο του Δήμου, και εκτείνονται παραλίμνια σε μία ζώνη που ξκινάει βορειοανατολικά από την περιοχή της Παναγίτσας και καταλήγει νότια στο δ.δ. Περαίας. Οι καλλιέργιες αφορούν κυρίως μήλα, κεράσια, σπαράγγι, τριφύλλι, σιτάρι, καλαμπόκι. Στους ορεινούς όγκους του Βόρρα (βόρεια) και του Βερμίου (νότια) δε λαμβάνουν χώρα αγροτικές δραστηριότητες αλλά μόνο κτηνοτροφικές με εκτροφή αιγοπροβάτων κλπ που όμως δεν έχουν σοβαρές περιβλλοντικές επιπτώσεις. Επίσης η αλιεία έχει παρακμάσει στην περιοχή εξ’ αιτίας της έλλειψης ψαριών στη λίμνη.

 Δευτερογενης τομεασ

    Λίγη είνα η δραστηριότητα στο δευτερογενή τομέα της μεταποίησης και της βιοτεχνίας – βιομηχανίας. Έχουν δοθεί κίνητρα για την ανάπτυξη της Βιομηχανικής Περιοχής πλησίον της Εθνικής Οδού Έδεσσας - Πτολεμαιδας, ελλείψη όμως υποδομών λίγες είναι οι μονάδες που έχουν ιδρυθεί και λειτουργούν μέχρι σήμερα. Η μεταποιητική δραστηριότητα εστιάζεται κυρίως στους τομείς της υφαντουργίας, κεραμοποιίας και της κονσερβοποιϊας γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Οι συνέπειες των δραστηριοτήτων αυτών για την περιοχή της λίμνης δεν είναι σημαντικές.

 Τριτογενησ τομεασ

        Σημαντική αναφορά πρέπει να γίνει στον τομέα παροχής υπηρεσίων καθόσον, όπως ήδη έχει ειπωθεί, βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης εξ’ αιτίας του αυξανόμενου τουρισμού κατά τους χειμερινούς μήνες  λόγω:

  • Χιονοδρομικου Κεντρου Καϊμακτσαλαν (υψ. 2524 μ.)
  • Λιμνησ Βεγοριτιδασ (υψ. 520 μ.)
  • Αεραθλητικο Κεντρο Παναγιτσας (υψ. 650 μ.)
  • πιστα  moto - cross

Όλα τα παραπάνω έχουν ιδρυθεί ή τεθεί υπό εκμετάλλευση τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα την εισροή τουριστών προς το Δήμο. Παράλληλα δε, έχουν ιδρυθεί από τους κατοίκους πολλές αγροτουριστικές μονάδες (ξενώνες κλπ) με χρηματοδότηση από Ευρωπαϊκά Προγράμματα (κυρίως τα LEADER Ι&II και ΟΠΑΑΧ) με στόχο τη δημιουργία υποδόμης για τη διατήρηση και εκμετάλλευση του ρεύματος των τουριστών προς το Δήμο. Οι χρηματοδοτήσεις από τα κοινοτικές πρωτοβουλίες LEADER για όλο τον νομό έχουν αγγίξει τα 14.150.000 EURO μεγάλο μέρος των οποίων έχει απορροφηθεί από το Δήμο Βεγορίτιδας. Αποτέλεσμα αυτής της δραστηριότητας είναι η ανάπλαση χωριών όπως ο Παλαιός Αγ. Αθανάσιος και η Παναγίτσα (βρίσκονται καθ’ οδόν προς το χιονοδρομικό), που αποτελούν πλέον, αρκετά ελκυστικούς οικισμούς για αγροτουρισμό. Η ύπαρξη ενός τέτοιου αριθμού ξενοδοχείων , η ανέγερση των οποίων άρχισε μετά το 1994 σ’ αυτόν τον δήμο , μαρτυράει τη ραγδαία τουριστική εξέλιξη του και την αναγκαιότητα προστασίας, αναβάθμισης και ανάδειξης του περιβάλλοντος χώρου, συμπεριλαμβανομένης και της λίμνης Βεγορίτιδας η οποία αποτελεί την εναλλακτική λύση για ενασχόληση με δραστηριότητες του υγρού στοιχείου. Η μεταστροφή των κατοίκων προς την ενασχόληση με την εκμετάλλευση του αγροτουρισμού είναι προφανέστατη καθώς μιλάμε για αναβίωση οικισμών  με ιστορική και πολιτιστική σημασία όπως ο Παλαιός Άγ. Αθανάσιος που ήταν τελείως νεκρός και για σημαντική υποβοήθηση άλλων όπως η Παναγίτσα. Το σημαντικό είναι ότι υπάρχει η δυνατότητα κι η προοπτική για ανάδειξη και άλλων οικισμών (λόγω του φυσικού τους κάλλους) εκτός της υφιστάμενης πορείας προς το χιονοδρομικό (όπως το Άνω Γραμματικό) οι οποίοι με την κατάλληλη στήριξη και ανάδειξη μπορούν να βγουν από το τέλμα της φτώχειας και της στασιμότητας στην οποία έχουν περιπέσει. Τέτοια ενέργεια στήριξης αυτών των οικισμών είναι και η δημιουργία του προτεινόμενου οδικού άξονα, με τον οποίο θα δοθεί η ευκαιρία στους επισκέπτες προς τα χιονοδρομικά κέντρα της περιοχής να γνωρίσουν το γραφικό οικισμό του Άνω Γραμματικού και ταυτόχρονα να αναδειχθεί αυτός σε έναν νέο αγροτουριστικό πόλο.

 

 

 

Home Page